Waarom dit anders ligt dan bij een foto
Bij een fotografisch werk is het eenvoudig. Het auteursrecht berust bij de fotograaf, en de opdrachtgever krijgt een licentie voor het overeengekomen gebruik. Dat systeem bestaat al lang, iedereen kent het en de rechter weet er raad mee.
Bij AI-gegenereerd beeld ligt dat anders, om één reden: het auteursrecht beschermt van oudsher een werk met een persoonlijk stempel van de maker. Bij beeld dat door een model is voortgebracht, is de vraag hoe ver dat stempel reikt.
Daar wordt in Europa en daarbuiten verschillend over gedacht, en de rechtspraak is nog volop in ontwikkeling. Wie je nu stellig vertelt hoe het zit, loopt op de zaken vooruit.
Wat dat praktisch betekent
Dat je het niet aan de aanname moet overlaten. Bij een gewone foto weet je ongeveer wat je krijgt, ook als er weinig op papier staat. Bij gegenereerd beeld is dat vangnet er niet.
Daarom wordt per overeenkomst vastgelegd wat je met het beeld mag: voor welke kanalen, voor welke duur, en of het exclusief is of niet. Dat is geen extra formaliteit maar de enige manier om zekerheid te hebben.
De punten die daarin thuishoren zijn steeds dezelfde. Waar mag het beeld gebruikt worden — alleen online, ook in druk, ook in advertenties? Hoe lang? Mag het bewerkt worden? Mag het worden doorgegeven aan een derde partij, bijvoorbeeld een reclamebureau of een dealer?
Die vragen zijn niet spannend, maar ze zijn wel goedkoper om vooraf te beantwoorden dan achteraf.
Twee dingen die vaak door elkaar lopen
Het eerste is het onderscheid tussen bezit en gebruik. Ook bij gewone fotografie koop je zelden het auteursrecht; je koopt een gebruiksrecht. Dat gegenereerd beeld daarin niet anders werkt, verrast mensen soms.
Het tweede is het verschil tussen de rechten op het beeld en de rechten op wat erin staat. Staat er een bestaand product in, dan gelden daar merkrechten voor. Staat er een herkenbaar persoon in, dan speelt het portretrecht — en dat is nu juist een reden waarom portretten hier worden gefotografeerd en niet gegenereerd.
Een gegenereerd beeld kan dus vrij te gebruiken zijn en tóch problemen geven vanwege wat erop staat. Die twee lagen worden apart bekeken.
En bij hybride werk
Daar lopen beide regimes door elkaar heen: de opname is een fotografisch werk, de opgebouwde omgeving is dat niet.
In de praktijk wordt dat als één werk behandeld met één afspraak over het gebruik, maar het is goed om te weten dat er twee verschillende dingen onder liggen. Bij een geschil over het beeld kan dat verschil uitmaken.
De volledige voorwaarden staan in de algemene voorwaarden. Let op: die zijn nog een conceptversie en zijn niet juridisch getoetst.
